علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

315

آيين حكمرانى ( فارسى )

وجود دارد : سعيد بن مسيب گفته است : عبد الملك بن مروان نخستين كسى بود كه درهم‌هاى منقوش ضرب كرد . پيش از آن دينار از روم وارد مىشد و درهم نيز درهم كسروى و مقدار اندكى درهم حميرى بود . ابو زناد گويد : در همين زمان بود كه عبد الملك بن مروان به حجاج دستور داد در عراق درهم زنند . او در سال هفتاد و چهار درهم ضرب كرد . مدائنى گفته است : حجاج در اواخر سال هفتاد و پنج خود درهم ضرب كرد و سپس در سال هفتاد و شش دستور ضرب آن را در ديگر نواحى صادر كرد . گفته‌اند : حجاج اين سكه‌ها را تا اندازه‌اى خالص كرده و بر آن‌ها عبارت « اللّه واحد ، اللّه صمد » را نقش كرده بود . اين سكه را « مكروهه » مىناميدند . دربارهء علت ناميده شدن آن بدين نام اختلاف شده است : كسانى گفته‌اند : از آن روى اين سكه را مكروهه گفتند كه فقيهان خوش نداشتند بر سكه‌اى كه ممكن است فردى جنب يا بىوضو آن را با خود حمل كند قرآن نقش شده باشد . اما برخى ديگر گفته‌اند : از آن‌جا كه ايرانيان ناقص بودن اين سكه را خوش نداشتند اين سكه مكروهه ناميده شده بود . به هرروى ، پس از حجاج و در دوران خلافت يزيد بن عبد الملك ، عمر بن هبيره فرمانروايى يافت . او سكه‌ها را به وضعيتى مرغوب‌تر از وضعيت پيشين ضرب كرد . پس از او خالد بن عبد اللّه قسرى فرمانروايى را در اختيار گرفت و در مرغوبيت بخشيدن به اين سكه جديت بيشترى نشان داد . در پى او نيز يوسف بن عمر سكه زد و بسيار در مورد سكه و در مرغوب ساختن آن سختگيرى كرد و بدين‌سان سكه‌هاى هبيرى ، خالدى و يوسفى مرغوب‌ترين سكه‌هاى روزگار امويان شد تا جايى كه منصور در ستاندن خراج از پذيرش سكه‌هايى جز اين انواع خوددارى ورزيد . يحيى بن نعمان غفارى از پدر خويش نقل كرده است كه مصعب بن زبير نخستين كسى بود كه در سال هفتاد و به فرمان برادر خود عبد اللّه بن زبير و به شيوهء شاهان ايران سكه ضرب كرد . در يك روى اين سكه ، كلمه « بركة » و در رويى ديگر كلمه « اللّه » نقش شده بود . اما پس از يك سال حجاج اين سكه را تغيير داد و بر يك روى آن عبارت « بسم اللّه » و بر روى ديگر كلمه « الحجاج » را نقش كرد . چنانچه طلا و نقره از ناخالصى پيراسته باشد همان را به جاى سكه‌هايى كه در استيفا يا پرداخت حقوق مشخص شرعى از آن‌ها استفاده مىشود مىپذيرند و در دريافت استحقاق‌ها